Akarsuların Dalgalarla Meydana Getirdiği Şekiller

 

Tepe ve çukur kısımları ile deniz yü­zünü pürüzlü bir hale koyarak salınma ha­reketi halinde ilerleyen dalga dizisi şu özel­likleri taşır: İki tepe arasındaki yatay uzun­luğa dalga boyu, tepe ve çukur arasında­ki düşey uzaklığa dalga yüksekliği, belli bir noktadan iki tepenin geçiş süresine dal­ga periyodu, yükseklik ve uzunluk arasın­daki orana kambrür ve yayılma hızı denir.

iki tip dalga vardır. Rüzgârın doğrudan doğruya etkisi altındaki “zorunlu dalga” ve zorunlu dalgaların rüzgârın esmediği deniz alanlarına doğru yayılması ile mey­dana gelen “serbest dalga” veya “solu­ğan”. Soluğan dalgaların görüldüğü böl­gelerde hava sakin olduğundan bu dalga­lar pürüzsüz, köpüksüz, düzenli tepe ve çukurlardan meydana gelir. Ancak kıyılar­da çatlayarak köpüklü bir görünüm alırlar.

Fırtına dalgası: Çok şiddetli rüzgârlar açık denizde büyük dalgalar meydana ge­tirirler. Dalganın tepesi, şiddetle çarpan rüzgâr sebebiyle önündeki çukurluğa yı­kılır, çatlar. Bu yüzden deniz köpüklü ve beyazlaşmış bir görünüştedir.

Çatlayan dalga: Dalga hareketi aslında görünüşte bir harekettir. Su kütleleri ya­tay doğrultuda yer değiştirmez, oldukları yerde salınma hareketi yapar. Fakat dal­ga kıyıya yaklaşınca su moleküllerinin yap­tığı orbital hareket sistemi bozulur. Dibe değen kısımda hareket yavaşlar. Bunun sonucu olarak dalga tepesi önündeki dal­ga çukuruna yıkılır, dalga çatlar ve için­deki havanın serbest kalmasıyla köpüklü bir hal alır. Çatlayan,dalgalarda su mole­küllerinin genel hareket sistemi de bozu­lur. Hareket artık salınma değildir. Su kit­leleri yer değiştirir. Bazı katı maddeleri de yerinden kaldırarak kıyıya hücum eder.

Dip dalgası: Okyanus diplerinde mey­dana gelen şiddetli depremlerle oluşan ve dipten deniz yüzüne doğru yayılan, yük­sekliği ve yayılış hızı çok fazla olan bu dal­galar kıyılara doğru ilerleyerek çok tehli­keli olurlar.

Dalga aşındırması (abrazyon), Dış kuv­vetlerle aşınıp taşınan her türlü maddenin, taşınmanın artık mümkün olamadığı bir yerde yığılıp birikmesi olayını ifade eden genel bir terimdir.

 

Benzer Hesaplamalar

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir