Dai Zhen Kimdir Biyografisi

Dai Zhen, Wade-Giles yazımında tai chen. yazarlık adı dai dongyuan, Wade-Giles yazımında tai tung-yüan (d. 19 Ocak 1724, Xiuning, Anhui – ö. 1 Temmuz 1777, Pekin, Çin), Çinli deneyci filozof. Qing (Mançu) hanedanı döneminin (1644-1911/ 12) en büyük düşünürü olarak kabul edilir.

Yoksul bir ailenin çocuğu olan Dai, ödünç kitaplar okuyarak kendini eğitti. Devlet memurluğu ön sınavlarını verdiği halde, bürokrasinin üst kademelerinde yükselmesi­ni sağlayacak çok şematik ve katı kurallı jinshi sınavında hiçbir zaman başanlı olama­dı. Gene de bilgeliğinin ünü, 1773’te impa­ratorun ona İmparatorluk Elyazmaları Kü- tüphanesi’nde derleyicilik görevi vermesine neden oldu. Dai bu görevdeyken başka yerde bulunması olanaksız nadir kitapları okuma fırsatına kavuştu. 1775’te üst kade­me sınavında altıncı kez başarısızlığa uğra­yınca, imparator ona özel bir emirle jinshi sıfatını verdi ve Dai böylece İmparatorluk Akademisi’nin üyesi oldu. Özellikle mate­matik, filoloji, eski coğrafya ve Konfüçyüs Klasikleri üzerine yaklaşık 50 yapıta yazar, yayımcı ya da derleyici olarak imza attı.

Dai, Budacı ve Taocu etkilerle yanlış yönlendirildiklerine inandığı Song düşünür­lerinin felsefi dualizm görüşlerine karşı çıktı. Song filozofları insan doğasının ikili bir yapı gösterdiğini, bunun tutkulara yol açan maddi yapı (qi) ile bu maddi yapıya yol açan aşkın bir tinsel yapıdan (li) oluştuğunu ileri sürüyorlardı. Dai buna karşı tekçi bir düşünce sistemi önererek ft’nin her şeyde, hatta arzularda bile var olan temel ve evrensel bir yapı olduğunu ileri sürdü. L;’nin bilgisine varmak, Song filozoflarının inandığı gibi meditasyon sırasında birdenbi­re yaşanan bir deneyim değildi. Bu bilgiye edebi, tarihsel, filolojik ya da felsefi araştır­malarda ancak kesin yöntemler kullanarak ve çetin bir çalışma sonucunda ulaşılabi­lirdi.

Dai, kendi çalışmalarında bu dikkatli araş­tırma yöntemlerinden yararlandı. İngiliz matematikçi John Napier’ın logaritma ku­ramları üzerine kısa bir makale yazdı.

Sonuncusu kendi karşılaştırması olan ve yedi eski matematik yapıtını içeren bir derleme yayımladı. İçlerinde eski okunuş biçimlerinin sınıflandırılmasının da yer aldı­ğı birkaç filoloji kitabı yazdı. Ayrıca eski Çin’deki 137 suyolu üzerine bir inceleme olan 6. yüzyıl klasiği Shui jing ju’yu (Suyol­ları Klasiği Üzerine Yorum) derledi.

Song felsefesi bürokrasinin koruması altın­da olduğu için Dai’nin katkıları ölümünden sonraki yıllarda büyük ölçüde ihmal edildi. Ama deneysel araştırma gereğini vurgula­ması, Batı felsefesinin “bilimsel” ve prag- matik yaklaşımına benzediği için düşüncele­ri 20. yüzyılda yeniden incelenmeye başladı. 1924’te Dai’nin doğumunun iki yüzüncü yıldönümü Pekin’de kutlandı. 1936’da da yapıtlarının eksiksiz ve güvenilir bir baskısı olan Dai Dongyuan xiansheng quanji (Bay Dai Zhen’in Toplu Yazıları) yayımlandı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir