Dalmaçya Bölgesi Nerede Kısaca Bilgi

Dalmaçya, Sırp-Hırvat dilinde dalmacija, Hırvatistan’da bölge ve yönetim birimi (ob-
last). Adriyatik boyunca uzanan bir kıyı şeridi ile kıyıya paralel adalardan oluşur. Anakarada en geniş yeri yaklaşık 45 km, Kvarner (Quarnero) Körfezinden Kotor (Cattaro) Körfezine kadar toplam uzunluğu da yaklaşık 375 km’dir. Kuzeyden güneye başlıca adalar, Krk (Veglia), Cres (Cherso), Rab fArba), Pag (Pago), Dugi (Lunga), Brac (Brazza), Hvar (Lesina), Vis (Lissa), Korcula (Curzola), Mljet (Meleda) ve Las- tovo’dur (Lagosta). Engebeli ve kıraç bir dağ silsilesi olan Dinar Alpleri Dalmaçya’yı Bosna-Hersek’ten ayırır. Yüksekliği 450- 1.900 m arasında değişen doruklarda iki ana geçit vardır: Krka Irmağı kanyonu ve Bosna içlerine kadar uzanan Neretva Irmağı vadi­si. Çok sayıda körfez ve doğal limanın bulunduğu kıyı şeridi doğal güzelliği ile tanınır, iklim ılımandır; yazlar kuru, sonba­har ve kışlar bol yağmurlu geçer, kar çok az yağar.

Dalmaçya’da bilinen ilk yerleşim Illyrialı- larca kuruldu. Dalmaçya adı da büyük olasılıkla Delmata adlı Illyria kabilesine dayanmaktadır. Hint-Avrupa kökenli kabi­le, İÖ y. 1000’den başlayarak Balkan Yarım­adasının kuzeybatısını istila etmişti. 4. yüzyılda bölgeye yerleşmeye başlayan Yu­nanlılar, adalarda, en ünlüleri Issa (bugün Vis), Pharos (bugün Hvar) ve Korkyra Melaina (bugün Korcula) olan kolonilerle anakarada birkaç kent kurdular; bunlardan biri de bugünkü Split yakınında bulunan Salona’dır (Solin). IUyrialıların karşı koy­maları üzerine Yunanlılar Romalılardan yardım istedi. Böylece İÖ 229’da uzun yıllar süren Roma-Illyria savaşları başladı. İÖ 155’te başkent Delminium’un düşmesi üze­rine Dalmaçya, Roma uygarlığının etkisine girdi. Batı Roma İmparatorluğu çökünce, IS 481’de Odovakar’ın, sonra da Theode- rich’in egemenliğine geçti ve Gotlarla İmpa­rator I. İustinianos arasındaki savaşlara sahne oldu.

1420’de kalıcı bir Venedik egemenliği kurulana değin, Dalmaçya yaklaşık 30 kez el değiştirdi; Bizanslılar, Yunanlılar, Ma­carlar, Tatarlar, Hırvat ve Sırp prensleri, Venedikliler, Sicilyalılar ve Normanlarca fethedildi. Ama bunlardan yalnızca Hırvat kralları ve Venedik dükleri Dalmaçya’nm karakteri üzerinde kalıcı iz bırakacak kadar uzun süre egemen oldular.

1420’de Hırvatistan kralı Napolili Ladis- las’m yönetimi teslim ettiği Venedik Cum­huriyeti 1797’ye değin yörede egemen oldu. Bu dönemde Osmanlılarla savaşlar yapıldı. Fransa, Campo Formio Antlaşması’yla (1797) Venedik’i Avusturya’ya verince, Dalmaçya da Avusturya egemenliğine gir­miş oldu; ama 1805’teki Pressburg Antlaş­ması’yla bu kez Napoleon’a bırakıldı. Napo- leon’un düşmesinden sonra Avusturya’ya geri verildi ve 1918’e değin Avusturya tahtına bağlı kaldı.

  1. Dünya Savaşı sırasında gizlice yapılan Londra Antlaşması’yla (1915) İtilaf Devlet­leri İtalya’ya, kendilerine destek vermesine karşılık, Dalmaçya’nm kuzey kesimini de kapsayan geniş topraklar vaat etmişti. Bu antlaşma savaş sonrasındaki barış görüşme­lerini güç duruma soktu. Sonunda Yugo­slavya ile İtalya arasındaki Rapallo Antlaş­ması (12 Kasım 1920) ile, anakarada Zadar (Zara) bölgesi, adalardan da Cres, Losinj (Lussino) ve Lastovo dışında bütün Dal­maçya Yugoslavlara verildi. Orta Adriya­tik’teki Palagruza Adaları da İtalya’ya geç­ti. II. Dünya Savaşı’nda, Yugoslavya Mih­ver Devletleri arasında paylaşıldığında İtal­ya tarafından ilhak edilen Dalmaçya, 1947’de Hırvatistan Cumhuriyeti’nin bir parçası olarak bütünüyle Yugoslavya’ya geçti ve yönetim merkezi Split kenti oldu.

Dalmaçya’nm başlıca kentleri Zadar, Split Spalato), Sibenik (Sebenico), Dubrovnik Ragusa), Trogir (Trau), Korcula ve Ko- tor’dur. Bölgenin ekonomisi temel olarak tarıma dayanır. Toprak ekmeklik tahıl eki­mine uygun olmamakla birlikte, zeytincilik, sebzecilik ve özellikle bağcılık için elverişli­dir. Eski Yugoslavya’daki şarap üretiminin üçte birini Dalmaçya’nm bağlan karşılardı. Zengin boksit yatakları, Sibenik yakınında­ki alüminyum rafinerisince işletilir. Split çevresindeki geniş kireçtaşı yataklan da eski Yugoslavya’daki çimento üretiminin üçte birinden fazlasını sağlardı. Yörede ayrıca kimyasal madde ve gıda fabrikaları vardır. Gemi tersaneleri Split’te toplanmış­tır. Irmaklar, Krka ve Neretva’nın kısa bir bölümü dışında ulaşıma elverişsizdir, ama çağlayanları doğal birer hidroelektrik enerji kaynağı işlevi görür. Turizm de önemli bir ekonomik etkinlik durumuna gelmiştir; Dubrovnik ve Split Akdeniz’de en çok turist çeken yerlerdendir. Nüfus (1981 geç.) yaklaşık 902.000.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir