Danişmendliler Hakkında Kısaca Bilgi

Danişmendliler, yaklaşık 1071-1178 ara­sında Orta ve Kuzey Anadolu’da hüküm süren Türkmen beyliği. Beyliğin kurucusu Danişmend Gazi’nin adının Anadolu’da ilk duyulması, Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Süleymanşah’ın 1086’da ölümünü izleyen karışıklık dönemi­ne rastlar. Danişmend Gazi, I. Haçlı Seferi’ ne (1096-1110) karşı direnişte önemli başa­rılar kazandı. Yerine geçen oğlu Emir Gazi Gümüştigin, Anadolu Selçuklu hükümdarı I. Kılıç Arslan’ın oğulları arasındaki ege­menlik çatışmalarına karıştı ve 1116’da I. Mesud’un iktidarı ele geçirmesine yardımcı oldu. Ardından, Malatya-Ankara, Kayseri ve Kastamonu’yu Mesud’un rakiplerinden aldı (1127), Kilikya’ya girdi ve Ermenilerin yardımına gelen Antakya (Antiokheia) prensi II. Bohemond’u yendi. 1133’te Emir Gazi, Kastamonu’yu bir yıl önce ele geçiren Bizans imparatoru II. Ioannes Komne- nos’tan geri aldı. Abbasi halifesi Musterşid ve Büyük Selçuklu hükümdarı Sencer, Hı- ristiyanlara karşı kazandığı başarılardan ötürü Emir Gazi’yi melik unvanıyla ödül­lendirdiler. Emir Gazi 1134’te ölünce yeri­ne oğlu Mehmed geçti. Mehmed’in saltana­tı döneminde II. Ioannes, Kilikya ve Kuzey Anadolu’daki Danişmendli kalelerini ele geçirmek için girişimlerde bulunduysa da başarı kazanamadı.

Mehmed’in ölümü (1142) üzerine Daniş­mendli toprakları iki kardeşi ve oğlu arasın­da bölündü. Kardeşlerinden Yağıbasan Si­vas’ı, Aynü’d-Devle Malatya ve Elbistan’ı, oğlu Zünnun ise Kayseri’yi aldı. Yağıba- san’ın 1164’te ölmesinden sonra Anadolu Selçuklu hükümdarı II. Kılıç Arslan Sivas ve Kayseri bölgelerine sürekli müdahale etti ve sonunda Danişmendli topraklarına girdi. Ama Zünnun’un kayınpederi Şam atabeği Nureddin Zengi onu durdurdu. Nured- din 1174’te ölünce Kılıç Arslan Sivas’ı, Yeşilırmak Vadisini, Tokat ve Amasya’yı ele geçirdi (1175), Zünnun öldürüldü. Ma­latya bölgesi 1178’de Anadolu Selçuklu denetimine girdi ve Danişmendli egemenli­ği sona erdi.

Danişmendliler, Anadolu’nun Türkleşme­si ve islamlaşmasında önemli rol oynamış­lardır. Yönetim ve askeri örgütlenmede Anadolu Selçuklularım örnek almışlardır. Bayındırlık işlerine önem vererek Tokat, Sivas, Kayseri ve Malatya’da önemli yapılar yaptırmışlardır.

Danişmendli hanedanının kökeni Selçuklu­larla Anadolu’ya göç eden Türkmen toplu­luklarından Danişmendli aşiretine dayanır. Danişmendliler yoğun olarak Orta Anado­lu’ya yerleşmişlerdi. Osmanlı döneminde bile Orta Anadolu Türkmenleri bağlı ol­dukları oymaklara göre Danişmendli, Yağı- basanlı olarak anılmışlardır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir