Datong Nerede Kısaca Bilgi

Datong, Wade-Giles yazımında ta-tung, Çin’de, Shanxi yönetim bölgesinin (sheng) kuzey kesiminde kent. Yöre düzeyinde bir belediye (shi) olarak Yenbei yöresinin (di- qu) yönetim merkezidir. Çin’in geleneksel yerleşim alanının kuzey sımnnda, Çin Sed- di’nin hemen iç kesiminde, Sanggan Irmağı ile kollarının suladığı verimli bir ova üzerin­de yer alır.

Datong, İÖ 2. ve 1. yüzyıllarda saldırgan Hsiung-nu (proto Hunlar) göçerlerine karşı bölgeyi koruyan Han ordularının doğudaki öncü güçlerinin merkeziydi. İS 1. yüzyıldan sonra bölge Çinlilerin elinden çıktı ve ancak 3. yüzyılın ikinci yarısında yeniden ele geçirildi. Tabgaç (Kuzey Wei) hanedanı (386-534/535) burada kurduğu başkenti, Kuzey Çin’in tamamını denetim altında tuttuğu dönem boyunca da değiştirmedi. Kent 421’de, dış duvarlarının çevresi 16 km’yi bulan surlarla çevrildi. Kuzeyde yaşa­yan çok sayıda Çinli, yurtlarından zorla çıkarılarak bölgeye yerleştirilmek üzere bu­raya getirildi. Kent, Kuzey Çin imparator­luğunun varlıklı bölgelerinden uzakta bu­lunmasından doğan lojistik sorunlara karşın büyüyüp zenginleşti. Budacılığa sıkı sıkıya bağlı olan Tabgaç hanedanının yaptırdığı sarayların ve kamu yapılarının yanı sıra kentin batı kenarındaki Budacı Yungang mağara tapınakları da bu dönemde yapıldı.

  1. yüzyıl sonunda Tabgaç hanedanının başkenti güneydeki Henan yönetim bölge­sinde yer alan Luoyang’a taşındı. Bunun üzerine yağmalanan eski başkent terk edil­di, ardından birçok kez adı değiştirildi. Tang hanedanı (618-907) döneminde Yunz- hou yöresinin merkezi oldu. Bu dönemde bölgede yalnızca az sayıda Çinli yaşıyordu. Datong adının, bölgede yerleşmiş olan bü­yük orduyu belirtmek için ilk kez kullanıldı­ğı 8. yüzyılda burası geniş bir askeri koloni- leştirme programının merkeziydi. Mançur- ya kökenli Ural-Altay halklarından olan ve Kuzey Çin, Mançurya ve Moğolistan’da hüküm süren Kitanlar 947’de bölgeyi istila edince Datong bir kez daha önemli bir yönetim merkezi durumuna geldi. Liao hanedanını 1125’e değin yöneten Kitanlar döneminde ve onları izleyen Jin yönetimin­de kent batıdaki başkent oldu. Yuan hane­danı döneminde artık Datong adı kullanılı­yordu. Ming hanedanının (1368-1644) ku­rulması ve Çin’de merkezî yönetimin yeni­den canlanmasıyla Datong bir kez daha, Moğollara karşı kurulan savunma hattında önemli bir stratejik merkez durumuna gel­di. 14. yüzyıl sonlarında yeniden surlarla çevrildi. Ming hanedanı döneminden başla­yarak Shanxi yönetim bölgesine katıldı. 1912’de Datong’a il (xian) statüsü verildi. Kent 1914’ten 1928’e değin Yanmen çevre­sinin (dao) yönetim merkeziydi. II. Dünya Savaşı’nda Japon işgali altında kalan Da­tong, Shanxi’nin kuzey kesimini içine alan Jinbei yönetim biriminin merkezi oldu.

Datong’un modern bir kent olarak geliş­mesi 1917’de kenti Pekin ve Tianjin’e bağlayan demiryolunun tamamlanmasıyla başladı. Demiryolu 1920-21’de batıya doğ­ru, İç Moğolistan’daki Hohhot ve Paotou’ ya kadar genişletildi. Daha sonra kent Taiyuan’a uzanan bir hatla Shaanxi’nin orta ve güney kesimlerine bağlandı. 1950’lerde, bölgeyi Gansu yönetim bölgesindeki Lanz- hou’ya ve Sinkiang Uygur Özerk Bölgesi’n- deki Urumçi’ye (Wulumuqi) bağlayan batı demiryolunun, ayrıca Moğolistan’daki Ulan Bator (Ulaanbaatar) ve Sibirya’yla birleşti­ren kuzey demiryolunun tamamlanmasıyla kentin önemi arttı. Datong, İç Moğolistan’a uzanan yerel karayolu ağının da merkeziy­di. Çevredeki alanlarda tarımla uğraşan Çinliler ve Wulanzha ve Xilingguole’deki Moğollar için de bir ticaret merkezi oldu. Başhca yerel sanayi dallan gıda işleme ile un ve yağ üretimidir. Kent aynı zamanda bir tahıl, yün, deri ve dokuma merkezidir. Güneybatısında bulunan zengin kömür ya­tağı Çin’deki en verimli kömür alanlarından biridir. Makine sanayisinin yoğunlaştığı Da- tong’da tarım alet ve makineleri üretilir; kent ayrıca büyük bir çimento üreticisidir. Datong’da, bazıları Liao ve Jin dönemle­rinden kalma birçok eski bina ve anıt bulunur. Yungang’daki mağaraların yanı sıra Shanhua ve Huayen tapınakları (si) ünlüdür. Kentin kuzeyinde, Tabgaç baş­kentinin kurucusunun annesine ait büyük bir mezar vardır. Nüfus (1989 tah.) 765.400.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir