Ekvator Akıntıları Nerelerde Görülür Kısaca Bilgi

Ekvator akıntıları, Ekvator yakınlarında, batı doğrultusunda akan okyanus akıntısı. Büyük ölçüde rüzgârlara bağlıdır. Batı doğ­rultusunda ilerleyen, yaklaşık 1.000 km genişliğindeki iki akıntıdan (Kuzey ve Gü­ney Ekvator akıntıları) oluşur. Doğu yö­nünde akan- yaklaşık 500 km genişliğindeki karşı akıntı, Kuzey ve Güney Ekvator akıntılarım birbirinden ayırır. Genellikle 500 m’ye kadar olan derinliklerde Ekvator akıntılarının hızı saniyede 25-100 cm arasın­dadır. Ekvator dip akıntıları Ekvator çizgi­sinde 50-150 m derinliktedir; saniyede 1,5 cm hızla akan dip akıntısının derinliği 300 m, genişliği 514 km’dir.

Güneydoğu alize rüzgârları, yaklaşık 5° kuzey ve 15°-20° güney enlemleri arasın­
da akan Pasifik Güney Ekvator Akıntısını, yaklaşık 180° doğu boylamına kadar batıya iter. Pasifik Güney Ekvator Akıntısı burada ikiye bölünür; bir bölümü kuzeye yönelen karşı akıntıyla birleşirken, geri kalanı güne­ye dönerek Doğu Avustralya Akıntısını ve Yeni Zelanda’nın doğusundan geçen bir başka akıntıyı oluşturur. İkinci akıntı, Gü­ney Pasifik Akıntısını ve doğuda Peru (Humboldt) Akıntısına doğru hareket eden Batı Rüzgârı Akıntısını besler. Peru Akıntı­sı kuzeye doğru akarak Pasifik Güney Ekvator Akıntısının kaynağını oluşturur.

Kuzeydoğu alizeleri (10°-25° kuzey enlem­leri), Pasifik Kuzey Ekvator Akıntısının batıya yönelmesine yol açar. Filipinler’e eriştikten sonra akıntı ikiye bölünür. Küçük olan kolu, güneye ve daha sonra doğuya yönelerek Pasifik Ekvator Karşı Akıntısını oluşturur. Kuroşio olarak bilinen büyük akıntı, Japonya’ya kadar kuzeye ilerler ve Kuzey Pasifik Akıntısına (Batı Rüzgârı Akıntısı) doğru doğuya yönelir; Pasifik Akıntısının bir kolu California Akıntısı adıyla güneye yönelir ve Ekvator Karşı Akıntısıyla birleşerek Pasifik Kuzey Ekva­tor Akıntısını oluşturur.

Atlantik Güney Ekvator Akıntısı, güney­doğu alizelerinin (0°-20° güney enlemleri) etkisiyle batıya yönelir. Akıntı Brezilya’da­ki St. Roque Burnuna yaklaşırken ikiye ayrılır. Guyana Akıntısı olarak bilinen kolu kuzeye yönelerek Karayip Akıntısını ve Ekvator karşı akıntılarını besler. Öteki kol Brezilya Akıntısı adıyla güneye ilerler; Rio de la Plata açıklarında doğuya dönerek Güney Atlantik Akıntısı adını alır. Daha sonra Afrika kıyısına sürüklenir ve Bengue- Ia Akıntısı olarak kuzeye döner. Benguela, Gine Akıntısıyla birleşerek yeniden Atlan­tik Güney Ekvator Akıntısını oluşturur.

10°-20° kuzey enlemleri arasında, kuzey­doğu alizeleri, Atlantik Kuzey Ekvator Akıntısının batıya yönelmesine yol açar. Bir bölümü Güney Atlantik Ekvator Akıntısıy­la beslenen akıntı Antiller, Karayip ve Florida akıntıları adlarını alarak kuzeye yönelir ve sonunda Gulf Stream’i oluşturur. Gulf Stream’in bir kolu, Asor ve Kanarya akıntıları olarak güneye doğru bir kavis çizer; daha sonra batıya yönelir ve Kuzey Afrika’nın batı kıyılarında derinden yüzeye yükselen sularla birleşir. Böylece Atlantik Kuzey Ekvator Akıntısı doğar; akıntı yal­nızca Orta Atlantik Sırtını geçerken kuzeye yönelir.

Hint Okyanusunda Kuzey Ekvator Akıntı­sının yerini Muson Akıntısı alır. Ama bir de Hint Güney Ekvator Akıntısı vardır. 22° güney enleminin kuzeyindeki alizelerle batıya doğru akarak ikiye bölünen akıntı, kuzeye yönelen Doğu Afrika Kıyı Akıntı­sıyla güneye yönelen başka bir akıntıyı oluşturur, ikinci akıntı Mozambik (batı) ve Mascarene akıntıları olarak Madagaskar’ın yanından geçer ve Agulhas Akıntısını oluş­turur. Bu akıntı Ümit Burnunda, Batı Avus­tralya Akıntısını besleyen Güney Hint Akın­tısına katılır. Hint Güney Ekvator Akıntısı, Batı Avustralya Akıntısından doğar.

Ekvator akıntıları, geçtikleri kıta kıyıları­nın iklimlerini benzer biçimde etkilet. Akıntıların etkisiyle doğu kıyılan ılıman ve nemli, batı kıyıları kuru iklim özellikleri kazanmıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir