Elektrik Sığası Formülleri Nelerdir Açıklaması

elektrik sığası, kapasîtans ya da siGaç siğasi olarak da bilinir, bir elektrik iletkeni­nin ya da bir iletken kümesinin, elektrik potansiyelindeki birim değişiklik başına iletkende depolanabilecek ayrılmış elektrik yükü değeriyle ölçülen özelliği. Daha önce­den yüksüz olan iki iletken arasında elektrik yükü alışverişi olursa, bu iletkenler biri artı öteki eksi olmak üzere eşit değerde yük kazanır ve aralarında bir potansiyel farkı oluşur. Elektrik sığası C, iletkenlerden herhangi biri üzerindeki yük miktarını belir­ten ş’nun, iletkenler arasındaki potansiyel farkını gösteren Uye oranıdır: C=q/V.

Uygulamada ve metre-kilogram-saniye bi­rim sisteminde, elektrik yükü birimi cou- lomb, potansiyel farkı birimi volttur. Bu durumda elektrik sığası birimi coulomb/volt olur; bu birim kısaca farad (F) olarak adlandırılır. Bir farad çok büyük bir elektrik sığası olduğu için kolaylık amacıyla en yaygın kullanılan askatlar, faradın mil­yonda biri olan mikrofarad (/¿F) ve mikrofa- radın milyonda biri olan pikofaraddır (pF). Elektrostatik birimler sisteminde ise elek­trik sığası uzunluk boyutundadır.

Elektrik devrelerinde elektrik sığası, sığaç (kapasitör ya da kondansatör) adı verilen aygıtlarla bilerek oluşturulur. Bir sığaç te­mel olarak yalıtkan bir maddeyle (dielek- trik) birbirinden ayrılmış iki iletken levha­dan oluşan bir sandviçe benzetilebilir. Sı- ğaçların başlıca işlevi elektrik enerjisini depolamaktır. Sığaçların boyutları, levhala­rın geometrik düzeni ve kullanılan dielek- trik malzemenin cinsi çok çeşitlidir. Buna göre değişik türler mikalı, kâğıtlı, seramik, havalı ve elektrolitik sığaç olarak adlandırı­lır. Bu aygıtların sığaları sabit olabileceği gibi, rezonans devrelerinde kullanılmak üzere belirli sınırlar içinde ayarlanabilir.

Bir sığacın depoladığı enerji, iki levha üzerinde, uygulanan gerilimde karşıt yükler yaratmak üzere (örn. bir pil tarafından) yapılan işe eşittir. Depolanabilen yük mik­tarı levhaların alanına, aralarındaki açıklı­ğa, dielektrik malzemenin niteliğine ve uygulanan gerilime bağlıdır.

Bir alternatif akım devresinde bulunan bir sığaç, her yarım periyotta sırayla dolar ve boşalır. Bu nedenle dolma ve boşalma zamanı, akımın frekansına bağlıdır; eğer gerekli zaman yarım periyotluk süreden daha büyük ise kutuplanma tam olmaz. Bu durumda dielektrik sabiti doğru akım koşul­larına oranla daha küçük gözükür ve fre­kans yükseldikçe daha da küçülecek biçim­de değişir. Levhaların kutuplarının değiş­mesi sırasında yükler, dielektrik içinde ilkin bir yönde sonra öbür yönde yer değiştirir; bu sırada oluşan ısı, dielektrik kaybı olarak adlandırılır. Radyo ve televizyon alıcıları gibi elektrik devrelerinde kullanılacak sığaç- lar için bu özellik göz önüne alınmalıdır. Dielektrik kayıpları frekansa ve dielektriğin türüne bağlıdır.

Üzerine sabit bir gerilim uygulanmış olan bir sığaçtan, dielektrikten akabilecek çok küçük bir sızıntı akımı dışında, akım geç­mez. Ama alternatif akım bir sığaçtan kolayca geçer; buna yer değiştirme akımı denir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir