Eritre Nerededir Kısaca Bilgi

Eritre, Amhara dilinde ertra, Afrika’nın doğusunda ülke. Kasar burnundan Bâbü’I Mendep Boğazındaki Dumeira Burnuna kadar yaklaşık 950 km boyunca uzanır. Kuzeydoğuda Kızıldeniz, güneydoğuda Ci­buti Cumhuriyeti, güneyde Etiyopya, ku­zeybatıda Sudan’la çevrilidir. Dahlak Ada­larıyla birlikte 117.400 km2‘lik bir alanı kaplar. Başkenti Asmara, 1993 tahmini nüfusu 3.421.000’dir.

Eritre, Etiyopya Platosunun doğu ve batı­da alçak ovalarla çevrilen kuzey uzantısını oluşturur. Genişliği yaklaşık 16-80 km olan doğudaki ova, Danakil bölgesini ve deniz düzeyinden 116 m aşağıda bulunan Kobar Çukurunun kuzey kenarını içine alır; plato­yu keskin bir fay hattı ayınr. Batıda Sudan’a doğru yumuşak bir eğimle alçalan plato, batı yönünde akan akarsuların oluşturduğu vadilerle parçalanmıştır. Akarsuların yol açtığı aşınmalar kenarları dik, tepeleri yassı oluşumlar ortaya çıkarmıştır. İklim koşulla­rı değişkendir. Yıllık sıcaklık ortalaması 30°C olan deniz düzeyindeki Mitsiva yılda 200 mm kadar yağış alır. Buna karşılık 2.000 m yükseklikteki Asmara’da yıllık sıcaklık ortalaması 16°C ve yıllık yağış ortalaması da 500 mm’dir. Sulama olanak­larının geliştirilmesiyle üretim miktarında sağlanan önemli artışa karşın, yağış miktarı­nın büyük değişiklik göstermesi ve çekirge sürüleri yüzünden tarım hâlâ geri bir düzey­dedir. Başkent Asmara’da yoğunlaşan sa­nayi daha çok gıda ürünleri, dokuma ve deri eşyaya dayanır. Kobar Çukuruyla Mitsiva ve Assab’da tuz üretilir. Asmara ve Assab’da havalimanları vardır. Bir ka­rayolu ağı Eritre’yi Sudan’a ve Etiyop­ya’ya bağlar. Dağlardan geçen 307 km uzunluğundaki dik bir demiryolu Mitsi- va’dan Asmara’ya ulaşır ve yeniden aşağı inerek batıda deniz düzeyinden 914 m yükseklikteki Bişa’ya varır.

Nüfus çeşitli etnik ve dinsel gruplardan oluşur. Güneydeki yüksek bölgelerde Tig- rinya dilini konuşan Hıristiyanlar, kuzeyde­ki yamaçlarda Tigre dilini konuşan Müslü- manlar, kıyıdaki çöllerde Saho ve Afar dillerini konuşan halklar vardır. Kıyıda ve Sudan sınırına yakın bölgelerde yaşayanla­rın çoğu Arapça konuşur. Asmara çevresin­de İtalyanca da yaygın konuşulan bir dildir.

Aksum Krallığı(*) içinde yer alan böl­ge, Etiyopya krallarına bağlandı; bunun­la birlikte 16. yüzyılda Osmanlı Devle- ti’nin denetimi altına girene değin bü­yük ölçüde özerkliğini korudu. 17-19. yüz­yıllar arasında Etiyopya Osmanlılar, Tig­re Krallığı, Mısır ve İtalya arasındaki çekişmelere sahne oldu. 1889’da Etiyopya kralı II. Menelik’le Uccialli Antlaşması’nı imzalayarak Kızıldeniz kıyısındaki toprakla­rı ele geçiren İtalyanlar, 1 Ocak 1890’da oluşturdukları sömürgeye Roma dönemin­
de Kızıldeniz için kullanılan Mare Erythra- eum’dan esinlenerek Eritrea (Eritre) adını verdiler. İtalyanların Etiyopya’ya yönelik 1896 ve 1935-36 saldırılarında ana üs olarak kullandıkları Eritre daha sonra İtalya Doğu Afrikası’ndaki altı eyaletten biri durumuna geldi. 1941-52 arasında İngiliz yönetimi altında kaldı; 1952’de de özerk bir birim olarak Etiyopya’nın oluşturduğu federasyo­na katıldı.

Eritre 14 Kasım 1962’de il statüsüyle Eti­yopya İmparatorluğu’na bağlandı. Aynı yıl bu karara karşı çıkan Eritre Halk Kurtuluş Cephesi (EHKC) adh gerilla örgütü kuruldu; bir süre sonra cepheden ayrılan ve farklı siyasi ideolojileri temsil eden birkaç örgüt daha doğdu. Bu örgütlerin Etiyopya’dan ayrılarak bağımsız bir devlet kurmak ama­cıyla imparator Haile Selasiye kuvvetlerine karşı yürüttüğü gerilla savaşı, 1974’teki askeri darbenin ardından daha da hızlandı. Ama yeni yönetimin 1977 sonrasında aldığı sert önlemler ve giriştiği reformlar, gerilla­ları önemli ölçüde geriletti. 1980’lerde yeni­den güçlenen EHKC, Mayıs 1991’de As- mara’yı ele geçirdi ve Eritre’nin bağımsız­lığıyla ilgili bir halkoylaması yapılıncaya değin bölgenin geçici bir hükümetle yöne­tileceği açıklandı. 23-25 Nisan 1993’teki halkoylamasında seçmenlerin hemen tü­mü bağımsızlıktan yana oy kullandı. 24 Mayıs’ta bağımsızlığını ilan eden Eritre, Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliği Örgü­tü üyeliğine kabul edildi.

Bağımsızlık sonrasında yönetim EHKC’ nin denetiminde kaldı. EHKC’nin Merkez Komitesi, 60 yeni üyenin eklenmesiyle Ulusal Meclis’e dönüştü. EHKC önderi Is- saias Afvverki Ulusal Meclis tarafından cumhurbaşkanlığına seçildi. Afvverki, eşit sayıda Müslüman ve Hıristiyan üyeden oluşan 24 kişilik Devlet Konseyi’ni göreve getirdi.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir