Ermeni Apostolik Kilisesi Hakkında Kısaca Bilgi

Ermeni Apostolik Kilisesi, Ermenilerin ulusal kilisesi. “Apostolik” nitelemesinin
temelinde, Hz. İsa’nın On İki Havarisin­den Bartolomeus ile Thaddeus’un Ermeni­lerin yaşadığı yöreleri Hıristiyanlaştırdığı yolundaki Ermeni inancı yatar. İS y. 300’de Dırtat’m, Surp (Aziz) Krikor’un etki­siyle Hıristiyanlığı kabul etmesi sonucu Hıristiyanlık Ermenilerin resmî dini oldu. Yeni Ermeni Kilisesi kısa bir süre sonra Kapadokya’daki Kaisareia (Kayseri) Baş­piskoposluğumdan bağımsız bir yol izleme­ye başladı. Kutsal yazılarını, ayin kitaplarını ve temel kurumsal kavramlarının çoğunu aldığı Süryanilerle sıkı bir ilişki kurdu. Ermeni Kilisesi’nin Süryaniceye olan bağım­lılığı, 5. yüzyılın başlannda Aziz Mesrop Maştotz’un Ermeni alfabesini bularak Süryanice ve Yunanca yazılmış birçok dinsel yapı­tın çevirisini gerçekleştirmesiyle sona erdi.

Ermeni Kilisesi 506’da Dvin Konsili’nde, Khalkedon (Kadıköy) Konsili’nin 451’de benimsediği, Hz. İsa’nın tek kişiliğinde iki doğasının olduğu yolundaki kararı redde­derek onun yalnızca tanrısal doğası olduğu görüşünü savunan Monofizitlere katıldı. Gürcistan Kilisesi 7. yüzyılın başlarında Ermeni Kilisesi’nden ayrılarak yeniden Rum Ortodoks Kilisesi ile birleşti. Ermeni- ler ise Kopt, Habeş ve Suriye’deki Süryani kiliseleriyle birlikte, İskenderiyeli Aziz Kyrillos’un görüşlerine inancı sürdürdüler.

Surp Krikor ve ilk halefleri Eçmiad- zin’de yerleşmişlerdi. En yüksek dinsel yetkili olan katoğikos’luk makamı 485’te Dvin’e taşındı ve 927’ye değin burada kaldı. Daha sonra 1293’e değin çeşitli yerlerde bulunan katoğikos’luk bu tarihte Kilikya’da- ki Sis (bugün Kozan) kentine taşındı ve yörenin Memlûkler tarafından işgalinden sonra da orada kaldı. 15. yüzyılın başlarında IX. Krikor Musabekyan, katoğıkos’hığu Roma etkisinden kurtarmak amacıyla Do- ğu’ya taşımayı reddedince, 17 piskopostan oluşan bir sinod onu görevden aldı ve 1441’de Kirakos I, Eçmiadzin’de katoğikos seçildi; aynı yıl makamını oraya taşıdı.

Günümüzde, biri Eçmiadzin’deki “bütün dünya Ermenilerinin katoğikos’u”, öbürü Lübnan’da Antilyas’taki Kilikya katoğikos’u olmak üzere iki katoğikos’luk vardır. Genellikle, Eçmiadzin’deki katoğikos bütün kilisenin başı olarak kabul edilir. Kilikya katoğikos’u dinsel açıdan Eçmiadzin’e bağlı olmakla birlikte yönetsel özerkliğe sahiptir. Katoğikos’hıklar arasındaki ilişkiler zaman zaman politik olaylar nedeniyle gerginleş­miştir. Kilisenin başı olarak kabul edilen katoğikos Ermenistan’da bulunmakla bir­likte, Ermeni milliyetçileri Antilyas’taki Kilikya katoğikos’unu destekler. Bu bölün­me Kuzey Amerika’daki Ermeniler arasın­da da görülür. İstanbul ve Kudüs patriklik­leri Eçmiadzin’in üstünlüğünü kabul eder­ler. Ermeni Apostolik Kilisesi, Monofizitlik sorunu dışında, genel olarak Doğu Orto­doks Kilisesi’nin inanç sistemini paylaşır ve geleneksel Ermeni dinsel törenlerini korur.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir