Ermeni Halkı Özellikleri Nelerdir Kısaca

Ermenice, Hint-Avrupa dil ailesinin batı öbeğinin bağımsız bir kolu. Ermenistan’da, Türkiye ve başka ülkelerde yaşayan Erme­nilerin anadilidir. Aynca Bağımsız Devlet­ler Topluluğu’nun Ermenistan dışındaki bölgelerinde de konuşulur. Ermeni göçmen ve mültecilerle birlikte bütün Anadolu’ya ve Ortadoğu’ya yayılan Ermenice, bu böl­gelerden de Romanya, Polonya ve Fransa başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesine ve Amerika’ya geçmiştir.

Otuz sekiz harften oluşan Ermeni alfabesi, 5. yüzyıhn başlarında piskopos Aziz Mesrop Maştotz (362 7-440) tarafından bulunmuş­tur. Bu alfabe dünyanın çeşitli yerlerindeki Ermeniler tarafından bugün de kullanıl­maktadır. Ermeni kültürünün en gelişkin duruma geldiği 5. yüzyıldaki yazı dili olan Kırapar’m Van Gölü çevresinde kullanılan Taravn lehçesine dayandığı kabul edilegel- miştir. 5-8. yüzyıllar arasında ortaya konan Ermenice yapıtların dilinde bir farklılaşma görülmez. Ama 9. yüzyıla gelindiğinde, yazı dilinde değişik lehçelerin etkileri belirmeye başlar. Kırapar’ın Orta Ermenice dönemine ait en tanınmış biçimi, 12. ve 13. yüzyıllarda Kilikya’da kullanılmıştır. Kırapar’m az çok bozulmuş biçimleri, 19. yüzyılın ortalarına değin edebiyat dili olarak varlığını sürdür­müştür.

Ermeni milliyetçiliğinin 1800’lerde canlan­masıyla, konuşma diline çok daha yakın olan yeni bir edebiyat dili gelişti. Bu yeni dil Doğu ve Batı Ermenice olmak üzere ikiye ayrıhyordu. Günümüzde Ermenistan’ın res­mî dili olan Doğu Ermenice, Erivan kentin­de konuşulan lehçeye dayanır. Batı Erme- nicenin temeli ise İstanbul lehçesidir. Çağ­daş Ermenicenin bu iki yazılı biçimi arasın­da, karşılıklı anlaşmayı engelleyecek kadar büyük bir farklılık yoktur. Bu iki yazı dilinin yanı sıra, Ermenicenin daha pek çok lehçesi vardır. Bunların bazıları arasında fark, konuşanların birbirini anlamasını en­gelleyecek kadar büyüktür.

  1. yüzyılda Ermenicenin, Farsçanın bir lehçesi olduğu sanılmaktaydı. Ama daha sonraki araştırmalar bu dilin Hint-Avrupa dil ailesinin bağımsız bir kolu olduğunu ortaya çıkardı.

Ermenicedeki sesbilgisel gelişmeler, köke­nini oluşturan Hint-Avrupa dilinin ses siste­minde köklü değişikliklere yol açmıştır. Özellikle kapantıhların düzeni farklılaşmış- tir. Merkez Ermenice lehçelerinde üç ayrı kapantıh dizisi ayırt edilebilir. Çevre Erme­nice lehçelerinde ise, bunlann sayısı ikiye inmiştir. Bütün Ermenice lehçelerinde iki tür “r” görülür; bunlardan biri iyice titretile­rek, öteki daha az titretilerek söylenir. Eski Ermenicede de iki tür “1” ayırt edilebilir; bunlardan biri yansızdır, öteki ise artda- maksıllaşmıştır, yani dilin arka bölümünün ağzın gerisinde yumuşak damağa yaklaştı- nlmasıyla söylenir.

Gerek konuşulan lehçelerde, gerek her iki edebi dilde, bugüne değin korunmuş, ol­dukça karmaşık bir ad çekimi sistemi var­dır. Eski Ermenicenin eylem sisteminde görülen belirgin bir değişiklik, yalın şimdiki zaman biçimlerinin yerini genel olarak daha dolaylı anlatımların almasıdır. Bunlar, zaman ya da başka özellikleri göstermek için çekilebilen tek bir sözcüğün yerini alan, yardımcı eylemleri de içeren sözcük öbekle­ridir. Lehçeler, bu dolaylı anlatım tür­lerine göre sınıflandırılır.

Eski ve Çağdaş Ermenicede şimdiki zaman eyleminin be­lirttiği oluşun tamamlanıp tamamlanmadığı­nı ya da süresini bildirmeyen geniş zaman ve dolaylı geçmiş zaman ayırt edilir. Eski­den var olan ve klasik Ermenicede korunan yalın zaman, günümüz Ermenicesinde orta­dan kalkmıştır. Eski Ermenicede gelecek zaman, yalın zamanla belirtilirdi. Çağdaş Ermenicede, İngilizcedeki I shall go (“gide­ceğim”) ve he will work (“çalışacak”) biçim­lerinde olduğu gibi gelecek zaman için dolaylı anlatımlar kullanılır. Çağdaş Erme­nicenin bir başka özelliği de, edilgen eylem biçimlerinin önem kazanması ve eylemlerin değişik olumsuz çekim biçimlerinin ortaya çıkmasıdır. Eski Ermenice birçok açıdan Eski Yunancaya yakındı. Çağdaş Ermenice ise türsel olarak Türkçeye çok daha yakın­dır. Bütünüyle Kırapar’a dayanan Ermenice yazı dili, komşu dillerden alınmış çok az sözcük içerir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir