Gana Tarihi Açıklaması

Dagombalar, dagbambalar olarak da bili­nir, Gana’nın kuzeyinde, Dagbon kabile topraklarında oturan halk. Nijer-Kongo dil ailesinin Gur koluna bağlı Dagbane dilini konuşurlar. Dagomba şefliği, Konkomba ve Çakossi gibi kabilelerin bir bölümü ile bağımlı kabileleri de kapsar. Efsaneye göre 14. yüzyılda kuzeyli istilacı­ların kurduğu Dagomba Krallığı, başlangıç­ta güneyde Kara Volta’ya kadar uzanıyor­du. 17. yüzyıl ortalarında Goncaların (Gu- anglar) fetihleri nedeniyle giderek küçüldü. Dagombalar yüzyılın sonunda Asantilere boyun eğdiler ve 1874’te İngilizlere yenil­melerine değin Asantilere köle vermek biçiminde yıllık vergi ödemek zorunda kal­dılar.

Dagombalar çiftçilikle geçinir. Başlıca ürünleri kocadan, darı, mısır, tatlıpatates ve yerfıstığıdır. Çiftlik işlerini genel­likle erkekler yapar; kadınlar haşata yardım eder. Ayrıca sığır, koyun, keçi, tavuk ve beçtavuğu besler, avcılık ve balıkçılıkla da uğraşırlar.

Dagombalar duvarlarla çevrili, toplu köy­lerde yaşarlar. Ev halkı akraba erkekler, eşleri, çocukları ve ailenin baktığı öteki kişilerden oluşur. Dagomba nüfusu sıradan kabile üyeleri ve yüksek sınıf biçiminde ikiye ayrılır. Sıradan kabile üyeleri arasında toplumsal örgütlenmenin temeli, babayanlı aile yapısıdır. Anayanlılık daha çok ruhsal niteliklerin geçmesindeki rolünden dolayı önem taşır. Babayanlı soylar hiyerarşik olarak düzenlenmiş bölümlere ayrılır. Ata­ların kutsal mezarlarının koruyucusu olan soy başkanları, manevi otoriteyi temsil eder. Dagomba dininin temel özellikleri atalara ve toprağa tapınmadır.

Yüksek sınıf içinde en önemli akrabalık birimi, hem kadın, hem de erkek soyu yoluyla tek bir büyükbaba ya da büyük büyükbabadan gelen ve dang olarak bilinen soy topluluğudur. Merkezî Dagomba devle­tinde, bir önceki büyük şefin {ya-na) yerini yalnızca oğulları alabilir. Bu makam bölge şefleri arasında dönüşümlü olarak el değiş­tirir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir