Halil Ethem Eldem Kimdir Biyografisi

Eklem, Halil Edhem (d. 15 Haziran 1861, İstanbul – ö. 17 Kasım 1938, İstanbul), Topkapı Sarayı ile Eski Şark Eserleri müze­lerinin kuruluşuna önemli katkıları olan Türk müzeci.

İlk ve ortaöğrenimini İstanbul’da tamam­ladı. Babası İbrahim Edhem Paşa’nın 1876’da Berlin’e elçi atanması üzerine eğiti­mini orada sürdürdü. Tarih ve arkeolojiye meraklı olmasına karşın, ailesinin isteğine uyarak biyoloji ve kimya eğitimi gördü. Zürich’te, Viyana Politeknik Okulu’nda ve Bern Üniversitesi’nde okudu. Doktorasını tamamlayarak Türkiye’ye dönünce askeri fabrikalarda, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye (Genelkurmay) Tercüme Kalemi’nde çalıştı ve çeşitli okullarda öğretmenlik etti.

1892’de Asâr-ı Atika Müzesi müdürü olan ağabeyi Osman Hamdi Bey’in yardımcılığı­na atandı. 1909’da kısa bir süre İstanbul belediye başkanı olarak görev yaptı. 1910’da Osman Hamdi’nin ölümü üzerine Sanayi-i Nefise Mektebi ve müze müdürlü­ğü görevlerine getirildi. Bu görevlerin ilkini 1917’ye, ikincisiniyse İstanbul milletvekili olduğu 1931’e değin sürdürdü. Yirmi yılı aşkın müze müdürlüğü sırasında Anadolu’ da Didyma, Miletos, Priene, Ephesos ve Sardes kazıları gerçekleştirildi. 1917’de Eski Şark Eserleri Müzesi açıldı. 1914’te Süley- maniye Külliyesi’nin darüzziyafesinde ku­rulmuş olan Evkaf-ı İslamiye Müzesi 1927’de Müzeler Müdürlüğü’ne bağlandı ve yeniden düzenlenerek Türk İslam Eserleri Müzesi adıyla ziyarete açıldı. 1924’te hükü­met tarafından müze haline getirilmesi ka­rarlaştırılan Toprapı Sarayı da gerekli hazır­lıklardan sonra 1927’de açıldı.

Eldem, müze yöneticiliği sırasında yaptığı yurt içi araştırmalarını Türk Tarih Encüme­ni Mecmuası’nda yayımladı. 1910’da Max von Berchen’le birlikte Materiaux pour un corpus inscriptionum arabicarum (Arapça Yazıtlar Derlemesi İçin Gereçler) adlı yapı­tın hazırlanması için çalıştı. Bilimsel yayın­lan nedeniyle İstanbul Üniversitesi tarafın­dan fahri arkeoloji profesörlüğü, Leipzig ve Basel üniversiteleri tarafından da onur dok­torluğu unvanları verildi. Moskova, Roma, Münih ve Berlin’de toplanan arkeoloji kongrelerinde Türkiye’yi temsil etti.

1930’da Türk Tarih Kurumu’nun kurucu üyeleri arasında yer alan Eldem, 1938’de de aynı kurumun asbaşkanlığma getirildi. İs­tanbul Devlet Resim ve Heykel Müzesi’nin kurulması için girişimlerde bulundu. Elvah-ı Nakşiye Koleksiyonu (1924, 1970) adlı yapı­tı Türk resim tarihinin ilk kaynak kitapların- dandır.

Öbür önemli yapıtları arasında Das Osma- nische Antiken-museum in Konstantinopel (1909; İstanbul’daki Osmanlı Eski Yapıtlar Müzesi), Meskukatı Kadimei İslâmiye Kata­logu, Meskukatı Osmani I (1915), La Palais de Topcapou (1932; Topkapı Sarayı), Ca­milerimiz (1932) ve aynı kitabın Fransızca çevirisi olan Les Mosques de Stamboul (1934; İstanbul Camileri), Madenden Üç Türk Eseri (1936), Niğde Kılavuzu (1936) vardır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir