Karından Ayaklılar Hakkında Bilgi

Karından Ayaklılar Hakkında Bilgi

Karındanayaklılar (Gastropoda), karındanbacaklilar olarak da bilinir, Mollusca (yumuşakçalar) Blumundan, tanımlanmış 50 bini aşkın türü içeren omurgasız hayvanlar sınıfı. Yumuşakçaların en geniş sınıfını oluş­turan karındanayaklılar hem denizde (23 bin dolayında tür), hem karada (22 bin dolayında tür), hem de tatlı suda (5 bin dolayında tür) yaşamaya büyük bir başarıy­la uyarlanabilmiş pek az hayvan grubundan biridir. Salyangoz ve sümüklüböcek adlan, yerine göre biri öbürüne yeğlenerek tüm sınıf üyelerini kapsayacak biçimde kullanıl­maktadır. Buna karşılık dar anlamda, karındanayaklıların karada yaşayan, kabukları iyi gelişmiş türleri, özellikle de en bol bulunan Helicidae familyasının üyeleri salyangoz adıy­la, kabukları az ya da çok körelmiş, gene karada yaşayan türleri, özellikle de tarla ve bahçe ürünlerine büyük zarar veren Cimacidae familyasının üyeleri sümüklüböcek adıyla tanınır. Ama karındanayaklılarda gö­rünen büyük yapısal farklar onların günlük kullanımda ortak bir ad altında toplanması­nı engellemiştir.

Karındanayaklıların boyutları da çok fark­lıdır. Bazı deniz salyangozlarının (Homa- logyra cinsi) ve orman ölü örtüsünde yaşayan Pundum cinsinden türlerin erişkin­leri 1 mm bile değilken, Afrika’da yaşayan en iri kara salyangozu olan Achatina achati- na’nın uzunluğu 20 cm dolayında, en iri deniz salyangozu türü olan Megalatractus aruanus’un kabuk uzunluğu 60 cm’nin üs­tündedir. Denizhıyarlarının vücut boşlu­ğunda yaşayan Parenteroxenos doglieli tü- rüyse bilinen en uzun karındanayaklıdır. Bu hayvanın çapı 0,5 cm’yi geçmezken uzunlu­ğu 130 cm’yi bulur. Ama sınıf üyelerinin çok büyük bir bölümü 2-3 cm ya da daha küçüktür.

Karındanayaklılar üç altsınıfa ayrılır: Prosobranchia (öndensolungaçlılar), Opisthobranchia (arttansolungaçlılar) ve Pulmonata (akciğerli salyangozlar). Öndensolungaçlı­lar, vücutları oldukça basit yapılı, genellikle kabuk açıklıklarını örten bir kapağı (operculum) bulunan su hayvanlarıdır. Pek azı karada yaşar. Dört türü dışında denizde yaşayan arttansolungaçlıların kabukları az ya da çok körelmiştir. Akciğerli salyangoz­lar genellikle karada ve tatlı suda yaşar. Daha karmaşık yapılı olan bu hayvanların manto boşluğu akciğer işlevi gören hava kesesine dönüşmüştür.

Karındanayaklıların en azından 350 milyon yıl önce ayrılan bu grupları hepçil beslenme­den etçil beslenmeye, denizlerden tatlı sula­ra ve karalara geçmeye doğru genel bir eğilim göstererek birbirinden bağımsız biçimde evrimleşmiştir. Ama bu süreç için­de birçok dallanma ve geriye dönüş evreleri­ne de rastlanmaktadır.

Karındanayaklıların sindirim kanalının ön ucunda ağız ve ağız boşluğunun tabanında genel olarak birkaç tane ya da binlerce dişin yer aldığı kaslı bir dişlidil (radula) bulunur. Dişlidilin yapısı, üstünde bulunan dişlerin sayısı ve biçimi, beslenme ve yaşama ortamı farklılıklarına uygun olarak türden türe büyük bir değişiklik gösterir. Dişlidilin ge­nellikle törpü gibi çalışarak topladığı besin tanecikleri sıkıştırılıp sümüksü bir maddeyle sarıldıktan sonra yemekborusuna, oradan da ayıklanmak ve sindirilmek üzere mideye geçer.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir