Kumar Oyunu Ne Zaman Ortaya Çıkmıştır

Kumar oyunlan karmaşıklık açısından yazı tura atmaktan poker gibi kâğıt oyunlanna kadar değişik türleri kapsar. Yazı tura oyununda havaya fırlatılan madeni bir para­nın iki yüzünden birini tutturma üzerine bahse girilir. Pokerde ise bir oyun stratejisi izlemek gerekir. Bazı kumar oyunlarının sonucunu yalnızca şans belirler. Örneğin atılan zarın sonucu ya da rulet masasında fildişi topun duracağı yer rastlantıya bağlı­dır. Bazı oyunlarda sonucu beceri, eğitim ya da ustahk belirler. Oyun ustalığıyla şansın birlikte rol oynadığı oyunlar da vardır. Beceri ve şansa dayah bazı oyun türlerinde karışık kurallar ve incelikler, daha üstün olan tarafın oyunu istediği biçimde yönlen­dirmesine olanak verir. Poker ya da at yarışı oyuncusu için oyun hakkında bilgi önemli­dir; ama piyango bileti alan ya da para makinesiyle oynayan birisi için oyun hak­kında bilginin hiçbir yaran yoktur.

Kâğıt oyunlan ve craps’ te bir kumarbaz oyunun sonucu hakkında bahse girerken kendisi de oyuna katılabilir. Oysa profesyo­nel spor karşılaşmalarında ve piyangolarda kumar oynayanın olaya etkin biçimde katılma­sı söz konusu değildir. Bazı oyunlan canlı ve çekici kılan bahse tutuşma öğesidir. Örne­ğin yazı tura, poker ve zar oyunlarının bahissiz oynanması pek rastlanan bir durum değildir. Başka bazı oyunlarda ise bahis oyunun temel öğesini oluşturmaz. Örneğin at yanşlan ve futbol karşılaşmalan bahisle­re konu olmakla birlikte başh başına bir amaç ve çekicilik taşır. Dünyanın pek çok ülkesinde kumar düzenleyen ticari kuruluş­lar oyunlara ayncalıklı bir konumda katıla­rak, oyunlardan kira bedeli alarak ya da bahis paralarının bir bölümünü kendilerine ayırarak belirli bir kazanç elde ederler. At yarışı ve piyango gibi büyük çaplı kumar etkinlikleri genellikle, bunları sunacak ve sürdürecek niteükte ticari ve profesyonel kuruluşları gerektirir.

At yarışı sonuçlan üzerine bahse girme, İngilizce konuşulan ülkelerde ve Fransa’da başlıca kumar biçimidir. Aynca birçok ül­kede de bu tür bahisler oynanır. At yanşı, popüler olduğu hemen her yerde bir iş sektörüne dönüşmüştür. Bu sektör at yanşı bültenlerini, kapsamlı istatistiksel bilgiler veren kuruluşları, yanş tahmini uzmanlan- nı, bahis oynanan yerlere çeşitli bilgileri ulaştıran telgraf ve telefon ağlannı, müşte­rek bahisçileri ve onlann yanında çalışanla- n, at bakıcılığı ve yetiştiriciliğiyle uğraşan- lan kapsar. Aynı olgu daha küçük boyutta olmakla birlikte köpek yanşında da gözlenir.

Kumarbazların bir kasaya karşı bahse girdikleri kumarhanelerin geçmişi 17. yüzyı­la değin iner. 20. yüzyılda bu yerler her isteyenin girebildiği, dünyamn her yanında neredeyse tek örnek olan kuruluşlara dö­nüşmüştür. Avrupa ve Güney Amerika’da çoğu tatil yerlerinde kumarhaneler de bulu­nur; kentlerde kumarhane açılmasına ise ender olarak izin verilir. ABD’de kumar yalnızca Nevada ve New Jersey’de serbest. Porto Riko’da da özel izne bağhdır. Öteki eyaletlerde kumarhaneler yetkililerin göz yummasıyla yasadışı olarak etkinlik göster­mektedir. Fransa ile Monako’da başlıca kumar oyunlarından biri olan rulet dünya­daki bütün kumarhanelerde de oynanır. Amerikan kumarhanelerinin çoğunda bar­but yaygın bir oyundur. Kuzey ve Orta Amerika’daki kumarhanelerde oynanan ve standart bir zar oyunu olan chuck-a-luck (üç zarla oynanan oyun) 1940’lardan sonra büyük ölçüde ortadan kalkmıştır. ABD’de- ki kumarhanelerin temel gelir kaynağı olan para makinelerine Avustralya’da “poker makineleri”, İngiltere’de “meyve makinele­ri” denir. Kumarhanelerin gözde bir kâğıt oyunu olan bakaranın şimendifer denen türü, İngiltere’de ve genellikle İngiiizlere ait olan Kara Avrupa’sı kumarhanelerinde (örn. Deauville, Biarritz ve Riviera tatil yörelerinde) önde gelen bir kumar oyunu­dur. Bir zamanlar ABD’de başlıca kumar oyunu olan faro, craps’m öne çıkması nedeniyle hemen hiç oynanmamaktadır. Poker birçok yerde oynanan çok yaygın bir kumardır. ABD kumarhanelerinde temel kâğıt oyunu yirmibirdir. Fransızların trente et quarante (rouge et noire) adlı kâğıt oyunu Monte Carlo’da ve öteki Avrupa kumarha­nelerinde oynanır.

Devletin izniyle ya da devletçe düzenlenen piyangolar dünyamn hemen her yerinde yaygındır. İngiltere, İsveç, Avustralya ve bazı Afrika devletlerinde toto ve loto şir­ketleri de kurulabilmektedir.

Eşit ölçüde olası olan olayların ya da sonuçların belirli bir durumda gerçekleşme şansı da eşittir. Bütünüyle şansa dayanan oyunlarda, her oyun verili bir sonucu verme açısından ötekilerle aynı olasıhğı taşır. Ola­sılık çizelgeleri pratikte tekil bir olaya değil, uzun bir olaylar dizisine uygulanır. “Büyük sayılar yasası”, olay sayısı arttıkça olasılık çizelgesinin öngördüğü oranların giderek artan biçimde daha kesin olarak gerçekleşe­ceğini belirtir. Belirli tipteki sonuçların mutlak sayısı, yineleme sayısı arttıkça, umu­lan sayıdan giderek uzaklaşır. Olasılık he­saplarında tek tek olaylar ya da kesin toplamlar değil, ancak oranlar doğru olarak kestirilebilir.

Bütün olasılıklar arasında, yeğlenen sonu­cun gerçekleşme olasılığı şöyle belirtilebilir: Olasıhk (p), yeğlenen sonuçların (f) toplam sayısının toplam olasıhk sayısına (t) bölün­mesine eşittir (p-f/t). Bu, yalmzca şansın yönlendirdiği durumlarda geçerlidir. Örne­ğin iki zarlı oyunda olası sonuçların toplam sayısı 36’dır (bir zarın 6 yüzü ve öteki zarın 6 yüzünün kombinasyonu). Yedi gibi bir sayıyı elde etme olasılığı 6’dır (1-6, 2-5, 3-4, 4-3, 5-2, 6-1); bu 6/36’lık (1/6), yani yaklaşık 0,167’lik bir orana denk düşer.

Çoğu kumar oyunlarında olasılık düşünce­si “kazanca karşı belirsizlik”le ifade edilir. Bu, yeğlenmeyen olasılıkların yeğlenen ola­sılıklara oranından başka bir şey değildir. Yedi atma olasılığı 1/6 ise, “ortalama ola­rak” her altı atıştan yalnız birinde bu sayı elde edilir. Yedi atmanın belirsizliği beşe karşı birdir. Yazı tura oyununda tura gelme olasılığı 1/2’dir; belirsizlik bire birdir. “Orta­lama olarak” deyişinin doğru biçimde yo­rumlanması gerekir. Bu, tekil durumlar için değil, ancak çok’sayıdaki olay için doğruya yakın bir geçerlilik taşır. “Monte Carlo yanılgısı” denen yaygın bir kumarbaz yanıl­gısı, bir şans oyunundaki her oyunun öteki­lerden bağımsız olmadığı ve bir türden sonuç dizisinin kısa dönemde öteki olasılık­lar tarafından dengeleneceği varsayımına dayanır. Kumarbazlann icat ettikleri bir dizi “sistem” bu yanılgıdan yola çıkar. Kumarhane işleticileri böyle sistemlerin kullanımım özendirir ve herhangi bir ku­marbazın bağımsız oyunlarda katı olasılık kurallarını göz ardı etmesinden yararla­nırlar.

Bazı oyunlarda kâğıt dağıtıcı, kasa (bahis­leri toplayan ve yeniden dağıtan kişi) ya da bir başka oyuncu avantajlı durumda olur. Dolayısıyla bütün oyuncuların eşit kazanma şansı bulunmaz. Bu eşitsizlik oyuncuların oyundaki yerlerini zaman zaman değiştire­rek düzeltilebilir, ama ticari açıdan kumar işletmeciliği yapanlar düzenli biçimde avan­taj lı yerleri kendilerine saklayarak kâr sağ­larlar. Ayrıca oyun oynama fırsatını sağla­dıktan için müşterilerden para ödemelerini isteyebilir ya da her oyunda kasadan bir miktar parayı çekebilirler. Kumarhane, craps oyununda, bahis türüne bağh olarak, gelirinin yüzde 0,6’sıyla yüzde 27’si oranın­da bir parayı kazanan müşterilere öder. Bu oran gerçek belirsizlik oranından daha dü­şük bir orandır. Rulette kumarhane yüzdesi ABD’de yüzde 5 5/» ile yüzde 7 17/i9, Avru­pa’da ise yüzde 1 13/n ile yüzde 2 2%i’ arasındadır. Uzun vadede her zaman ku­marhane kazamr. Bazı kumarhaneler kârla­rını artırmak amacıyla belirli koşullar altın­da bahse konacak miktarları sınırlandıran yeni kurallar koyabilirler.

Birçok kumar oyunu şansın yanı sıra fiziksel beceri ya da ustalık öğelerini içerir. Başka birçok kâğıt oyunu gibi poker, şansla stratejinin bir karışımıdır. At yarışları ya da spor karşılaşmaları üzerine bahse girme, fiziksel kapasitenin değerlendirilmesini ve öteki becerilerin kullanımım içerir. Belirli durumlarda bu oyunların sonuçlarında şan­sın büyük bir rol oynamasını sağlamak için bazı ayarlamaların (ağırlık ekleme, handi­kap vb) yapılması gerekir. Böylece yarışma­cılara kazanmaları için yaklaşık olarak eşit bir şans tamnır. Başarı olasılığını ve kazan­cın çekiciliğini ters orantılı duruma getir­mek için de bazı düzenlemeler yapılabilir. Örneğin at yarışı bahislerinde bütün kaybe­denlerin paralarının kazananlara dağıtılması (ganyan), oyuncuların üzerinde bahse girdi­ği atların şanslannı yansıtır. Üzerinde göre­ce az bahisçinin oynadığı atların kazanması durumunda ona para yatıranların bireysel kazançları yüksek olur. Buna karşıhk göre­ce çok bahisçinin üzerinde oynadığı atın birinci gelmesi durumunda, o ata oynayan­ların bireysel kazançları da azalır. İngilte­re’de yasal, ABD’nin büyük bölümünde yasadışı olan spor karşılaşmalarındaki müşterek bahislerde de durum aynıdır. Müşterek bahisçiler eşit olmayan koşullar­daki karşılaşmalarda çoğunlukla kazanma olasılığı yüksek tarafın yalnızca belirli bir farkla kazanmasına dayalı bahisleri kabul ederler. Örneğin Amerikan ya da Kanada futbolu karşılaşmalarında bahisçilere para dağıtmak için kazanan takımın, 10 sayı gibi bir fark yapması öngörülür.

Şans öğesini korumaya yönelik bu tür işlemler müdahalelere de açık bir kapı bırakır. Çoğu kumar oyununda bu yoldan kolayca hile yapılabilir. Günümüzde birçok ülkede kumarda hileyi önlemeye yönelik yasaların yanında kumardan vergi geliri elde etmeyi önde tutan yasalar daha büyük ağırlık tutar. Vergiler kumar düzenleyicile­rinden, oyunculardan ya da ortada dönen paradan alınabilir.

Türk hukukunda kamuya özgü ya da açık olan yerlerde kumar oynatan ya da oy­nanması için yer gösterenler 1-6 ay hafif hapis ve para cezasına çarptırılır. Ayrıca kumar oynamaya yarayan ya da kumar oynamaya ayrılan nesneler ve araç­larla ortada bulunan nesne ve paralara el konur. Genel ya da herkese açık yerlerde kumar oynayanlar da 1 aya kadar hafif hapis ve para cezasıyla cezalandırılır. 1983’ten sonra yapılan yasal düzenlemelerle turistik yerlerde yalnızca turistlere açık olmak üzere kumar oynamaya aynlan araç­lar bulundurulması ve kumar oynatılması suç kapsamı dışına çıkarılmıştır. Daha sonra TC uyrukluların da belirli koşullarla bu tür yerlere girmesine olanak sağlanmış­tır.

Kumar ve bahisten doğan borçlar eksik borçların bir türüdür. Halk arasında “şeref borcu” olarak bilinen kumar ve bahis borç­lan, yasa uyarınca bir alacak hakkı doğur­maz. Bununla birlikte kumar ve bahis alacaklısına zor altında olmadan ödenen borcun geri istenemeyeceği de öngörülmüş­tür. Bu nedenle kumar ve bahis borçlan dava konusu yapılamaz, bir normal borçla takas edilemez ve bir senet ya da poliçeye bağlanmış olsa bile hiçbir hukuksal değer taşımaz. Devletçe izin verilmemiş piyango­lar için de aynı kurallar geçerlidir. Ayrıca bak. piyango.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir