Mehmet Emin Erişirgil Kimdir Kısaca Eserleri Nelerdir

Erişirgil, Mehmed Emin (d. 1891, İstan­bul – ö. 1965, İstanbul), pragmatizmin Türkiye’deki ilk savunucularından olan fel­sefeci ve eğitimci.

İlk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamam­ladı. 1911’de Mülkiye Mektebi’ni bitirdi. İstanbul Sultanisi’nde (İstanbul Erkek Lise­si) hukuk, iktisat ve felsefe okuttu. 1917’de Darülfünun-ı Osmani’nin içtimaiyat (sosyo­loji) ve felsefe müderris muavini (doçent) oldu. 1919’da Niğde mebusu seçilerek son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’na girdi. Mec- lis-i Mebusan’ın kapatılmasından sonra Da- rülfünun’a -döndü. 1924’te profesör oldu. 1924-29 arasında Maarif Vekaleti’nde çeşitli görevlerde bulundu, müsteşarlık yaptı. 1933 Üniversite Reformu sırasında üniversiteden ayrıldı. 1935’te Mülkiye Mektebi müdürü ve sosyoloji profesörü oldu. 1942’de Zon­guldak’tan milletvekili seçildi. 1948’de ikin­ci Haşan Saka hükümetinde gümrük ve tekel bakanı, 1949’da Şemsettin Günaltay hükümetinde içişleri bakanı oldu. 1950 se­çimlerinden sonra siyasal yaşamdan çekildi.

Yeni Mecmua, Dergâh, Hayat, Yeni Türk gibi dergilerde felsefe ve sosyoloji üzerine pek çok makale yayımlayan Erişirgil, prag­matist düşünür William James’dan etkilen­miştir. Görüşlerinde Nietzsche’nin de izleri­ne rastlanır. Ona göre düşünce, yaşamdan doğar ve insanı toplumla doğa üzerinde etkili kıldığı ölçüde doğrudur. Birey, top­lumsallaştıkça zengin ve güçlü bir yaşama ulaşır. Tanzimat’tan sonraki düşünce yapısı­nı da inceleyen Erişirgil, bu dönemde ülkede bir bilim anlayışının oluşmadığını, böyle bir gelişmenin yol açtığı bilime güven­sizlik ortamının yıkılması gerektiğini vurgu­lar. Bilimin felsefe bilgisi olmadan bilim niteliği taşıyamayacağını savunur.

Erişirgil, felsefe ve sosyoloji alanındaki düşüncelerini Kant ve Felsefesi (1923), Sok- rat (1931), Filozofi (1935), Filozofiye Baş­langıç (1936)/Felsefeye Başlangıç (1950), Merak ve Dikkat (1956), Neden Filozof Yok (1957), Türkçülük Devri, Milliyetçilik Dev­ri, İnsanlık Devri (1958), Hamle (1960) adlı yapıtlarında ayrıntılı biçimde ortaya koy­muştur. Ayrıca Ziya Gökalp: Bir Fikir Adamının Romanı (1951, 1984) ve Mehmet Akif: İslamcı Bir Şairin Romanı (1956, 1987) adlı biyografik çalışmaları vardır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir