Çanakkale Boğazının Oluşumu Nasıl Gerçekleşmiştir

Marmara ve Ege Denizi’ni birleştiren Gelibolu Yarımadası ile Anadolu yakası arasında uzanan genişliği 2-6 km., uzun­luğu 65 km. olan bir Boğaz’dır. Genel ola­rak kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanır.

Boğaz’da karşılıklı kıyılarda bir pa­ralellik görülürse de akarsuların meydana getirdiği Bergos, Lapseki, Kocaçay, Cumalı, Münipbey ve Ulgar derelerinin deltala­rı ve Çardar Burnu, Nara Burnu, Gocuk Burnu gibi kum dilleri bu uzanışları olduk­ça değiştirir. Boğaz’ın kuzey ağzı olan Gelibolu-Çardak arasında genişlik 5800 m.’dir. Bergos Deresi’nin deltası önünde 2900 m., ortada Nara Burnu karşısında 1950 m., Çanakkale-Kilitbahir arasında 1250 m. (En dar yeridir), güney bölümün­de Erenköy Körfezi yakınlarında 8000 m. ve güney ağzında Seddül-Bahir-Kumkale arasında ise 3600 m. genişliğindedir. Oluk biçiminde olan Boğaz’ın en derin yerleri 75-100 m. arasında değişir. Çanakkale şehri karşısında 106 m. ile Boğaz’ın en derin yeri bulunur. Bu derinliklere kıyıdan baş­layan basamaklar halinde geçilir. Genel olarak tabanda kayalık yerler çok azdır. Dipte daha çok kum, çakıl, hayvan kabuk­larının oluşturduğu yığıntılar ile çamur bi­rikintileri vardır.

Çanakkale Boğazı İstanbul Boğazı gibi eski bir akarsu vadisinin 4. jeolojik zaman içerisinde sular altında kalmasî ile oluş­muştur. Çanakkale Boğazı’nın meydana gelişinde en çok üzerinde durulan şekil şu­dur: Marmara Denizi’nin henüz bir göl ve zamanımızdaki güney Marmara’nın henüz kara olduğu bir devirde kaynak noktaları bugünkü Gelibolu’nun doğusunda bulunan bir ırmak, şimdiki Boğaz’ın uzandığı yer­de akıyor ve İmroz-Limni-Bozcaada arasın­da henüz kara durumunda bulunan bir yer­den geçiyor ve imroz ile Limni arasında Saros Körfezi’ne dökülüyordu, işte daha sonraki deniz basmasıyla bu ırmağın va­disi Çanakkale Boğazı’nın esasını meydâ­na getirmiştir. Boğaz’da üstten Marmara1 dan, Ege Denizi’ne, alttan ise Ege Deni- zi’nden Marmara’ya doğru ters bir akıntı vardır.

Böylece Karadeniz’in % 026 tuz­luluğunda olan suları Akdeniz’e boşalır. % 038 tuzluluğunda olan Akdeniz’in ağır ve çok tuzlu suları ise alttan Marmara Deni­zi’ne doğru akar. Boğaz geniş olduğu için üstteki akıntı istanbul Boğaz’ındaki gibi belli ve çok etkili değildir. Akıntının hızı sa­atte 5-6 km. kadardır. Dipteki akıntının hı­zı ise saatte ancak 1-2 km. kadardır. Bo­ğazı en çok etkileyen rüzgârlar Poyraz ve Lodos’tur. Bu rüzgârların şiddetli esmeleri halinde taşıtların gidiş-gelişleri ile barın­maları çok güçleşir.

Benzer Hesaplamalar

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir