Dinamo ve Dinamometre Arasındaki İlişki

 

Kuvvetin şiddetini ölçen araçlara dina­mometre denir. Dinamometrelerin yapım ilkesi, kuvvetin cisimler üzerinde meyda­na getirdiği geçici şekil değişikliğidir. Aynı koşullarda bir cisim üzerine uygulanan kuvvetlerin, cisimde meydana getirdikleri şekil değişikliğinin dereceleri bu kuvvet­lerin büyüklükleri hakkında bir bilgi ve­rebilir. Kuvvet etkisinde şekil değiştiren bazı cisimler, belirli sınır değerleri aşılma­dıkça kuvvet etkisi kalktığında, tekrar eski haline dönerler. Bu cisimlere esnek cisim denir, dinamometre yapımında bu tür ci­simlerden yararlanılır (Örneğin sarmal yay, çelik şerit, lastik).

Bir sarmal yaydan yararlanılarak basit bir dinamometre yapılabilir. Sarmal ya­yın bir ucuna asılan ağırlıkların yayı uzat­ma miktarları belirlenirse, bu yaya uygu­lanacak kuvvetlerin değeri yayı uzatma miktarları ile ölçülebilir. Bu şekilde kuv­veti ölçme düşüncesini ilk Leonardo da Vinci ortaya koymuştur. Cisimlerin esnek­liği hava şartlarından etkilendiği için kul­lanılacak cisimler dikkatli seçilmeli ve be­lirli sınır değerleri üzerinde kuvvet uygu­lanmaması gerekir.

Dinamolarda başlıca;

1) Kuvvetli bir mıknatıs veya elektro mıknatıs sistemi (indükleyen),

2) Üzerinde indüksiyonla akım meydana gelecek demir çekirdeğe sarılı iletken sarımlar (indüklenen),

3) Elektrik akımını devreden almaya yarayacak, ilet­ken sarımların ucuna bağlanmış parçalı halka şeklinde bilezikler ve bunlara temas eden fırçalar bulunur.

Dinamoda akımın elde edilmesi:

Sarımlı halkalar bulunan rotor, indükleyen elektromıknatısın magnetik alanı içinde döndükçe, sarımlardan geçen magnetik akı değişir ve yönü Lenz kanu­nuyla belirlenen yönde bir E.M.K. do­ğar ve indüksiyon akımı oluşur. Sarımla­rın yüzü yön değiştirdiğinde sarımların bağlı olduğu bilezikler de yer değiştire­ceğinden, fırçalar akımı hep aynı yönde alır. Bu sayede dinamonun bir fırçası (+) kutup, diğeri de (—) kutup görevini ya­par.

Dinamolarda meydana geien E.M.K.’- nın değeri kısa zaman aralıkları ile 0 ile + maximum arasında değişir. Dinamo­ların alternatörlerden farkı, bileziklerin ye­rinde yarım halka şeklinde toplaçların ol­masıdır. Bunlar sayesinde sarımda olu­şan alternatif akım tek yönlü olarak alı­nır. Dinamolarda elektromıknatıs devre­ye seri olarak bağlanırsa, kendi akımı ile beslenir.

Elektromıknatısları indüklenenden bes­lenen dinamo örnekleri şekilde görülmek­tedir. Elektromıknatısı başka bir kaynak­tan beslenen dinamolara bağımsız dina­mo denir.

 

Benzer Hesaplamalar

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir